Ορθόδοξη Πνευματικότητα και Πολιτισμός

Μαρία Καράμπελια

Περιγραφή

Εισαγωγή σε θέματα Ορθόδοξης πνευματικότητας και πολιτισμού, όπως η πράξη της ονοματοδοσίας, η έννοια της Εκκλησίας, ο ρόλος των μυστηρίων στην εκκλησιαστική ζωή, το μυστήριο του γάμου, η σημασία της επιλογής του μοναχικού βίου, το νόημα της Μεγάλης Σαρακοστής, το περιεχόμενο της νηστείας, η καταξίωση της ύλης και η αντιμετώπιση της αδικίας στον χριστιανικό κόσμο.

CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα

Ενότητες

Ξεκαθαρίζεται πως η ανθρώπινη ταυτότητα είναι μια δυναμική πραγματικότητα, ένα αδιάκοπο γίγνεσθαι, που μεταβάλλεται σύμφωνα με τον νόμο της αυτεξουσιότητας. Συνέπεια της καλής αλλοίωσης είναι η παραγωγή πολιτισμού. Η πρόκληση για τον σύγχρονο άνθρωπο είναι να ανακαλύψει την ενανθρώπηση, η οποία τον καλεί σ’ έναν πολιτισμό της σάρκωσης, σ’ έναν πολιτισμό που σηματοδοτείται από την πραγματικότητα της Ανάστασης του Χριστού.

Παρουσιάζεται η σημασία των ονομάτων τόσο στον ελληνικό όσο και στον ιουδαϊκό πολιτισμό. Εξηγείται για ποιο λόγο η πράξη της ονοματοδοσίας στη χριστιανική παράδοση γίνεται την όγδοη ημέρα από τη γέννηση ενός παιδιού, και αναλύεται η ευχή της ονοματοδοσίας τόσο ως προς τα μέρη της όσο και ως προς τους θεολογικούς της συμβολισμούς.

Τονίζεται ότι η Εκκλησία είναι πρώτα απ’ όλα λατρεύουσα κοινότητα. Το μυστήριο της Εκκλησίας είναι τόσο μεγάλο και γι’ αυτό οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν δίνουν ποτέ ένα περιεκτικό ορισμό της, αλλά την περιγράφουν ως προς τις εκφάνσεις της. Τα μύρια ονόματα που της αποδίδουν παριστάνουν την ευγένειά της και δίνουν στον άνθρωπο τη δυνατότητα της θεογνωσίας. Στόχος της αποτελεί η διάδοση του απολυτρωτικού έργου του Χριστού στα πέρατα της οικουμένης.

Διευκρινίζεται ότι στο επίκεντρο της εκκλησιαστικής ζωής βρίσκεται το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, που συντελεί στην πνευματική μεταμόρφωση των πιστών με την ενέργεια της θείας χάρης. Ξεκαθαρίζεται ότι η ορθόδοξη παράδοση δεν παρουσιάζει αρίθμηση μυστηρίων, ούτε διαχωρισμό σε υποχρεωτικά και προαιρετικά, αλλά απλώς περιγραφή ως προς τα αποτελέσματά τους. Τέλος εξηγείται για ποιο λόγο τα μυστήρια είναι άπτωτα ακόμη και τελούνται από ανήθικους ιερείς.

Εξηγείται τι σημαίνει ο όρος «σιμωνία» και γίνεται μια ιστορική αναδρομή τόσο στο συγκεκριμένο γεγονός, όσο και σε αντίστοιχα γεγονότα της ισραηλιτικής αλλά και της εκκλησιαστικής ιστορίας. Εξετάζονται οι συνέπειες του πάθους της φιλοχρηματίας και προβάλλονται οι θεραπευτικές δυνατότητες των μυστηρίων της Εκκλησίας. Επίσης, σχολιάζεται η διάκριση μεταξύ κλητών και εκλεκτών και υπογραμμίζεται η ευθύνη του κάθε ανθρώπου απέναντι στην κλήση του Θεού για την πραγμάτωση της τελείωσης.

Παρουσιάζεται η Μ. Σαρακοστή ως ένα πνευματικό ταξίδι με προορισμό το Πάσχα. Διευκρινίζεται ότι η πρόκληση και πρόσκληση της Μ. Σαρακοστής είναι η ανταπόκριση του ανθρώπου στη θεία κλήση να γίνει άγιος με τη βοήθεια του Θεού. Προσδιορίζεται η εμπειρία της χαρμολύπης, το νόημα της νηστείας και το περιεχόμενο της άσκησης κατά την περίοδο της Μ. Σαρακοστής.

Εξηγείται για ποιο λόγο η Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης τοποθετείται στη μέση της Μ. Σαρακοστής. Περιγράφεται τι σημαίνει για τον πιστό να ακολουθεί τον Χριστό και να σηκώνει τον σταυρό Του. Τονίζεται η άμεση σχέση μεταξύ σταυρού και σωτηρίας. Διευκρινίζεται ποιο είναι το Κυριακό σημείο, και γιατί το σημείο του σταυρού θεωρείται η καταλληλότερη σφραγίδα των χριστιανών και το αποτελεσματικότερο όπλο κατά των δαιμόνων.

Διευκρινίζεται ότι η «Εβδομάδα των Βαΐων» επισημαίνει τόσο την αποστολή του Χριστού στον κόσμο, όσο και τη θεϊκή Του εξουσία. Τονίζεται ότι ο Χριστός του Πάθους είναι ο Νυμφίος της Εκκλησίας. Διευκρινίζεται ότι τη Μεγάλη Εβδομάδα οι χριστιανοί προβληματίζονται για το μυστήριο της θείας πρόνοιας, τη γνησιότητα της πίστης, το νόημα της εγρήγορσης, την αξία της μετάνοιας, τη σημασία της καθόδου του Χριστού στον Άδη και τελικά το θαύμα του Πάσχα με την υπόσχεση της αιωνιότητας και της αφθαρσίας που μπορεί ο κάθε άνθρωπος να πλησιάσει.

Προβάλλεται η βιβλική θεολογία που υποστηρίζει τη θεμελίωση του γάμου στον δημιουργικό λόγο του Θεού αλλά και την ένταξή του στο θείο σχέδιο για τη σωτηρία του κόσμου. Αναλύεται το περιεχόμενο της λέξης «βοηθός». Τονίζεται η ισοτιμία των δύο φύλων σε σχέση με τον κοινό τους προορισμό. Αναφέρονται οι διαβρωτικές συνέπειες της πτώσης στη μεταξύ τους σχέση. Περιγράφεται η νέα δυνατότητα που παρέχει η Εκκλησία στα δύο φύλα που ενώνονται μυστηριακά με τα δεσμά του γάμου, καθώς οι σύζυγοι εισάγονται στη βασιλεία του Θεού.

Υπογραμμίζεται ότι μέσα στον γάμο οι σύζυγοι τελειώνονται στην αγάπη. Αριθμούνται οι καταστρεπτικές συνέπειες της πορνείας, γι’ αυτό και η αποφυγή της θεωρείται η πιο σημαντική προϋπόθεση για την επίτευξη της ενότητας των συζύγων. Ξεκαθαρίζεται η απάτη σε σχέση με τον καιρό της ηδονής. Παρουσιάζονται οι συμβουλές που δίνει ο ιερός Χρυσόστομος για τη συμπεριφορά των συζύγων μεταξύ τους. Διακρίνεται ο έρωτας από το σεξ και παρουσιάζεται το σημείο της μαρτυρικής διάστασης που υπάρχει στην έγγαμη ζωή.

Περιγράφεται ο ασκητισμός ως ουσιώδη διάσταση της χριστιανικής πίστης. Διευκρινίζεται ότι η προτίμηση της παρθενίας δεν σημαίνει απόρριψη του γάμου. Γίνεται αναφορά στην εμφάνιση του φαινομένου τον 4ο αιώνα, αναφέρονται οι λόγοι που πυροδότησαν τη μοναχική κίνηση και προβάλλεται η θεμελιώδης αρχή του μοναχισμού. Τέλος παρουσιάζεται η σύνδεση του μοναχισμού με το μαρτύριο της συνείδησης, το βάπτισμα των δακρύων της μετανοίας, την αγγελική ζωή και την αληθινή φιλοσοφία.

Ξεκαθαρίζεται ότι το ενδιαφέρον της πατερικής θεολογίας επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση της αδικίας μέσα από την πράξη της μετάνοιας. Καθοριστική για την αντιμετώπιση της αδικίας προβάλλεται η σύμπτωση μεταξύ λόγων και έργων. Προβάλλονται οι θετικές επιπτώσεις της μη βίας. Τονίζεται ότι η επιλογή της μη βίας- αντιδικίας γίνεται πολλές φορές αφορμή μεταστροφής των αδίκων. Επίσης, υπογραμμίζεται η διαφορά μεταξύ ανθρώπινης και θείας δικαιοσύνης, στην οποία το πλήρωμα του νόμου είναι η συγχώρεση, η συμφιλίωση και η καταλλαγή.

Παρουσιάζεται το φαινόμενο της βίας ως το αποτέλεσμα της αλλοτρίωσης του ανθρώπου από το καταναλωτικό πνεύμα. Διευκρινίζεται ότι τα υλικά αγαθά σαγηνεύουν τον άνθρωπο είναι γιατί επιχειρεί να θεμελιώσει την εικόνα του πάνω σ’ αυτά. Προβάλλεται ότι στον χριστιανικό κόσμο η επιθετική συμπεριφορά είναι καταδικαστέα, καθώς ο χριστιανός όχι μόνο δεν πρέπει να συμπεριφέρεται βίαια αλλά και να μην αμύνεται ακόμη και όταν αδικείται αποβλέποντας στη διόρθωση των αδίκων και όχι στην καταδίκη τους.

Ανοικτό Ακαδ. Μάθημα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα
Επίπεδο: A-

Αρ. Επισκέψεων :  1524
Αρ. Προβολών :  9183