Χριστιανική Φιλοσοφία

Μαρία Καράμπελια

Περιγραφή

Εισαγωγή σε θέματα που θίγει η χριστιανική φιλοσοφία, όπως η εκ του μη όντος δημιουργία, η τρεπτότητα των όντων, η σχέση θέλησης και δύναμης, η ελευθερία του ανθρώπου, το πρόβλημα του κακού, η δυνατότητα σωτηρίας και τελείωσης των πάντων.

CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα

Ενότητες

Εξετάζονται η δυνατότητα ύπαρξης μιας φιλοσοφίας χριστιανικής και ο τρόπος που μπορεί να συνεργαστεί η πίστη με τον λόγο. Γίνεται μια αναδρομή στις κυριότερες θεωρίες που διατυπώθηκαν από θεολόγους και φιλοσόφους σχετικά με την ύπαρξη ή μη αμοιβαίων σχέσεων μεταξύ φιλοσοφικής σκέψης και χριστιανικής πίστης. Επίσης, εκτιμάται η φιλοσοφική κίνηση που αναπτύχθηκε στον χριστιανικό κόσμο ως ιστορικό γεγονός.

Παρουσιάζεται το νέο στοιχείο που εισάγει η χριστιανική φιλοσοφία. Αφορά την πίστη, η οποία στηρίζεται στην αλήθεια που αποκαλύπτει ο Θεός στον άνθρωπο. Πρόκειται για μια πραγματικότητα που ο φιλοσοφικά σκεπτόμενος άνθρωπος δεν μπορεί να κατανοήσει, καθώς προσπαθεί να πετύχει τους στόχους του «δια του λόγου». Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις η αντιπαράθεση μεταξύ κοσμικής σοφίας και χριστιανικής πίστης θεωρείται αυτονόητη.

Η Αλεξάνδρεια αναγνωρίζεται ως ο τόπος συνάντησης μεταξύ χριστιανικού στοχασμού και φιλοσοφικής σκέψης. Παρουσιάζονται περιπτώσεις φιλοσόφων που έγιναν χριστιανοί και εξετάζονται τα σημεία της χριστιανικής διδασκαλίας που μπόρεσαν να καλύψουν τις υπαρξιακές τους ανάγκες και αναζητήσεις.

Προβάλλεται η δυνατότητα του χριστιανισμού να συμφιλιώσει τον λόγο με την πίστη. Περιγράφεται η συμβολή της έρευνας του ψυχικού συναισθήματος των μυστικών στην ανακάλυψη της μυστικής πλευράς του ανθρώπου, η οποία είχε αγνοηθεί εξαιτίας της κυριαρχίας του ορθολογισμού. Αναγνωρίζεται η ικανότητα της χριστιανικής φιλοσοφίας να αγκαλιάσει τον άνθρωπο και ως λόγο και ως πίστη και με τον τρόπο αυτό να τον οδηγήσει στην πνευματική του ανάπτυξη και υπαρξιακή του ολοκλήρωση.

Αποσαφηνίζεται για ποιο λόγο οι 4 ½ πρώτοι αιώνες αποτελούν την πιο δημιουργική περίοδο της φιλοσοφίας: αναπτύσσονται τα πρώτα ρεύματα της χριστιανικής σκέψης, εμφανίζεται η χριστιανική φιλολογία, διαμορφώνονται διαφορετικά ενδιαφέροντα σε Ανατολή και Δύση, τα οποία στη συνέχεια επηρεάζουν και τις αντίστοιχες αναζητήσεις.

Προσδιορίζεται η κύρια αιτία των αιρέσεων στην προσπάθεια των χριστιανών να διαλευκάνουν με τη χρήση του λόγου τη χριστιανική πίστη. Γίνεται αναφορά στα κύρια θέματα που οι αιρετικοί προσπάθησαν να απαντήσουν με αποτέλεσμα να αναπτύξουν λανθασμένες απόψεις για τον κόσμο και τη ζωή.

Παρουσιάζονται οι δύο θεολογικές Σχολές με φιλοσοφικές αναζητήσεις: η Αλεξανδρινή και η Αντιοχειανή. Περιγράφονται οι διαφορετικές ερμηνευτικές μέθοδοι που η κάθε μια χρησιμοποιεί για την αποτελεσματικότερη ερμηνεία της Αγίας Γραφής. Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται οι σημαντικότεροι πατέρες αλλά και οι αντιπροσωπευτικότεροι αιρετικοί και από τις δύο Σχολές.

Διευκρινίζεται τι δηλώνουν οι Πατέρες της Εκκλησίας με τον όρο φιλοσοφία. Η διάκριση μεταξύ εμπειρικής βίωσης της θείας παρουσίας και διαλεκτικής παρουσίασης αυτού του βιώματος είναι απόλυτη. Προβάλλεται η συνεισφορά της βυζαντινής φιλοσοφίας στη διατύπωση του δόγματος και αναγνωρίζεται η προσφορά της στην αντιμετώπιση του γνωστικισμού, που επανάφερε το αίτημα της σωτηρίας μέσω της γνώσης.

Τονίζεται ότι στον χριστιανικό μονισμό η μόνη αυθύπαρκτη πραγματικότητα, το Όντως Είναι, η απόλυτη ύπαρξη είναι η θεότητα. Η κτιστή πραγματικότητα προέρχεται από τη θεότητα και γι’ αυτό είναι απόλυτα εξαρτημένη από αυτήν. Το κτιστό και το άκτιστο διακρίνονται και διαφοροποιούνται από το γενητό και αγένητο της φιλοσοφίας.

Διαφαίνεται η ριζική διαφορά που υπάρχει στην κοσμολογία μεταξύ χριστιανισμού και ελληνικής σκέψης. Η διάκριση μεταξύ ουσίας και ενεργειών στον Θεό είναι η πιο σημαντική για την κατανόηση του μυστηρίου της δημιουργίας. Στην ενότητα αυτή διευκρινίζονται οι έννοιες του «μηδενός», του «μη όντος», εξηγείται η αιτία της τρεπτότητας των όντων, η εμφάνιση του κακού στον κόσμο και η μοναδικότητα του αγαθού.

Εξηγείται για ποιο λόγο η πορεία των δημιουργημάτων για την τελείωσή τους είναι δυναμική, τονίζεται ο αποφασιστικός ρόλος της λογικής κτίσης για την ανάπτυξη του ευ είναι, παρουσιάζεται η δραματική ανέλιξη από το κατ’ εικόνα στο καθ’ ομοίωσιν, προβάλλεται το πρότυπο της ανθρώπινης κοινωνικότητας και αποσαφηνίζεται η σχέση μεταξύ αποφατικής και καταφατικής θεολογίας.

Στην ενότητα αυτή παρατίθενται οι απόψεις των αρχαίων φιλοσόφων, που πραγματεύονται το ζήτημα της ανθρώπινης ελευθερίας. Γίνεται μια συνοπτική αναφορά στις θέσεις του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Επίκουρου, του Καρνεάδη, του Χρύσιππου, του Επίκτητου και των Στωικών.

Ερευνάται από την πλευρά της χριστιανικής φιλοσοφίας η δυνατότητα συνύπαρξης της παντογνωσίας του Θεού με την ελευθερία του ανθρώπου. Αναφέρονται οι αντιλήψεις του ντετερμινισμού, περιγράφεται η πάλη ανάμεσα στο χρέος και το πάθος, εξετάζεται η ελευθερία σε σχέση με την αμαρτία και τη σωτηρία, προβάλλονται οι απόψεις του Λεόντιου του Βυζάντιου, του Γερμανού Κωνσταντινουπόλεως, του Γεώργιου Σχολάριου και του Θεοφάνη Μηδείας.

Ανοικτό Ακαδ. Μάθημα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα
Επίπεδο: A-

Αρ. Επισκέψεων :  1576
Αρ. Προβολών :  11196