Χριστιανική Γραμματεία Ι

Αναστάσιος Μαράς

Περιγραφή

Εισαγωγή στην Πατρολογία και μελέτη βίου, συγγραμμάτων και θεολογίας των Πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων ως τον 4ο αι. μ.Χ.

CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα

Ενότητες

Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση: Α. Εισαγωγή και εξέταση πέντε κειμένων-συλλογών: Διδαχή Αποστόλων, Διδασκαλία Αποστόλων, Αποστολική Παράδοσις, Αποστολικοί Κανόνες, Β. Παρουσίαση των τριών θεωριών προέλευσης της εκκλησιαστικής υμνογραφίας, υμνολογικών κειμένων και συλλογών, της λόγιας και λαϊκής θρησκευτικής ποίησης.

Αποστολικοί Πατέρες: Μελέτη των εκκλησιαστικών συγγραφέων, οι οποίοι έζησαν τον 1ο-2ο αι. και ήταν μαθητές των Αποστόλων ή μαθητές των μαθητών των Αποστόλων.

Μαρτυρολόγια: Εξετάζονται τα αίτια των διωγμών και ο τρόπος διεξαγωγής τους, καθώς επίσης και οι κατηγορίες των πεπτοκότων χριστιανών. Ακόμα, εξετάζονται γενικά τα κείμενα που αναφέρονται στους μάρτυρες και ειδικά τρία γνωστά μαρτυρολόγια. Τέλος, παρουσιάζεται η ανάπτυξη της λατρείας των μαρτύρων και η σταδιακή συγκρότηση των εορτολογίων και συναξαρίων.

Απολογητές: Εξετάζονται οι Έλληνες χριστιανοί συγγραφείς του 2ου αι., οι οποίοι έγραψαν απολογίες τις οποίες απεύθυναν στους αυτοκράτορες με σκοπό να σταματήσουν ή να μετριάσουν την αγριότητα των διωγμών κατά των Χριστιανών. Τα έργα τους διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: όσα αποδέχονται τη Φιλοσοφία και όσα δεν την αποδέχονται. Επίσης διακρίνονται σε όσα απευθύνονται σε Ιουδαίους και σε όσα απευθύνονται σε Εθνικούς.

Αιρετικοί του 2ου και 3ου αιώνα και αντίδραση κατά των αιρέσεων: Αναφέρεται σε διαφοροποιήσεις της χριστιανικής πίστης κατά το 2ο και 3ο αιώνα και στην αντίδραση της Εκκλησίας με τη συγκρότηση του Κανόνα της Αγίας Γραφής, τη θέσπιση συμβόλων πίστης, τη διδασκαλία περί αποστολικότητας της Εκκλησίας και την συστηματοποίηση της λατρείας. Ιδιαίτερο ρόλο στην πορεία αυτή έπαιξαν ο Ειρηναίος Λυώνος και ο Ιππόλυτος Ρώμης.

Αλεξανδρινή Θεολογία: Παρουσιάζεται η σχέση του αλεξανδρινού Χριστιανισμού με τη Φιλοσοφία και το Γνωστικισμό, καθώς επίσης ο Κλήμης Αλεξανδρέας και ο Ωριγένης.

Μικρασιάτες και Παλαιστίνιοι: Παρουσιάζονται οι Μικρασιάτες και Παλαιστίνιοι Πατέρες του 2ου και 3ου αιώνα.

Λατίνοι Πατέρες: Παρουσιάζεται η αρχή της λατινικής χριστιανικής γραμματείας, καθώς και οι Λατίνοι Πατέρες του 2ου -4ου αι.

Περίοδος δογματικής ανασυγκρότησης: Παρουσιάζεται το τέλος των διωγμών, η νέα κατάσταση αλλά και όσα ακολούθησαν τη μεταστροφή του Μ. Κωνσταντίνου. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η συμβολή του Ευσέβιου Καισαρείας και των άλλων Πατέρων, καθώς και τα γεγονότα του αρειανισμού και της 1ης Οικουμενικής Συνόδου του 325.

Αρειανοί. Εξετάζεται η αίρεση του αρειανισμού και οι ομάδες των αρειανών.

Υπέρμαχοι του δόγματος της Νίκαιας: Εξετάζονται σημαντικοί Πατέρες , όπως ο Μ. Αθανάσιος, οι οποίοι αντιτάχθηκαν στους αρειανούς και διατήρησαν την Εκκλησία αλώβητη από τον κίνδυνο κάθε αιρετικής απόκλισης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θεολογία του Μ. Αθανασίου.

Παλαιστίνιοι Πατέρες: Εξετάζονται ο βίος, τα έργα και η θεολογία του Κύριλλου Ιεροσολύμων και του Επιφάνιου Σαλαμίνας ή Κωνσταντίας.

Καππαδόκες Πατέρες: Εξετάζονται ο βίος, τα έργα και η θεολογία των τριών μεγάλων Καππαδοκών Πατέρων, Μ. Βασιλείου, Γρηγόριου Θεολόγου και Γρηγόριου Νύσσης.

Εξετάζοντας κανείς σήμερα τις θέσεις των σύγχρονων ορθόδοξων θεολόγων όπως αυτές εκφράζονται, τόσο μέσα από μελέτες όσο και από εισηγήσεις και θέσεις στα πλαίσια συνεδρίων, θα διακρίνει την έντονη επίδραση των Ελλήνων, κυρίως, Πατέρων. Ίσως το φαινόμενο αυτό να θεωρηθεί φυσικό, όμως δεν είναι παρά μόνο μερικές δεκάδες χρόνια που η Ορθόδοξη Θεολογία έχει στραφεί προς αυτή την κατεύθυνση.

            Μέχρι και τον περασμένο αιώνα το σύνολο σχεδόν των Ανατολικών Ορθοδόξων Εκκλησιών βρισκόταν κάτω από ισλαμική κατοχή, με συνέπεια την ενασχόλησή τους με τα άμεσα πρακτικά ποιμαντικά ζητήματα που προέκυπταν από τις ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες. Η έλλειψη παιδείας οδήγησε στη σταδιακή αποξένωση από τις πατερικές πηγές. Σε ένα δεύτερο επίπεδο η σχολαστική διαμάχη μεταξύ Ρωμαιοκαθολικών και Προτεσταντών, που ενέπλεξε τελικά και την Ορθοδοξία, έδωσε στη θεολογία της ένα σχολαστικό τόνο, ξένο προς την παραδοσιακή γραμμή της. Ακόμα και οι θεολογικές Σχολές, που από τα μέσα του περασμένου αιώνα συστάθηκαν, οργανώθηκαν πάνω σε σχολαστικά πρότυπα.

Ανοικτό Ακαδ. Μάθημα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα
Επίπεδο: A+

Αρ. Επισκέψεων :  2136
Αρ. Προβολών :  17721

Ημερολόγιο