Εφαρμοσμένη Ποιμαντική

Μαρία Καράμπελια

Περιγραφή

Εισαγωγή σε θέματα Εφαρμοσμένης Ποιμαντικής, όπως η συστηματική εξέταση και εύρεση αποτελεσματικών τρόπων για την πνευματική καθοδήγηση του εκκλησιαστικού πληρώματος, και η αποτύπωση ορισμένων μορφών αντιμετώπισης ποιμαντικών προβλημάτων σύμφωνα με τις αρχές της εκκλησιαστικής παράδοσης και ζωής.

CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα

Ενότητες

Παρουσιάζεται ο τρόπος αξιοποίησης της εκκλησιαστικής παράδοσης στην αντιμετώπιση των πρακτικοηθικών προβλημάτων της καθημερινής ζωής, ο θεραπευτικός και παιδαγωγικός χαρακτήρας της Ποιμαντικής, και οι τομείς που συμπεριλαμβάνονται στο έργο της. Αιτιολογείται η πολύτροπη και πολυμέθοδη εφαρμογή της και υπογραμμίζεται η μυστηριακή της διάσταση.

Αναγνωρίζεται η βάση της Ποιμαντικής στο λυτρωτικό και σωτηριολογικό έργο της θείας οικονομίας, προβάλλεται το πρόσωπο του Χριστού ως το πρότυπο του καλού Ποιμένα, παρουσιάζονται οι προϋποθέσεις κατανόησης του ευαγγελικού μηνύματος και αξιολογούνται οι εντολές, τα επιτίμια και η εφαρμογή της διάκρισης ως προς την ποιμαντική τους αποτελεσματικότητα.

Εξετάζεται η λειτουργία του ποιμαντικού έργου ως προς τις συντεταγμένες του.   Υπογραμμίζεται πως ο ποιμένας συγκαλεί τον λαό του Θεού, προσφέρει την αναίμακτη θυσία, διακονεί τον λόγο του Θεού, μυσταγωγεί τη γέννηση πνευματικών τέκνων, και συνεχίζει μυστηριακά το έργο του Χριστού εντός της Εκκλησίας. Παρουσιάζονται τα αγαθά που απορρέουν από τη συμμετοχή στην ευχαριστιακή σύναξη και αναλύεται η διδασκαλία του π. Σωφρόνιου Ζαχάρωφ για την αρχή της αντεστραμμένης πυραμίδας.

Τονίζεται η σχέση μεταξύ αξιώματος και διακονίας στην εφαρμογή του ποιμαντικού έργου της Εκκλησίας. Παρουσιάζονται τα άμφια των ιερέων σε σχέση με τις πνευματικές καταστάσεις που συμβολίζουν. Βεβαιώνεται ότι πρότυπο μίμησης για τους ιερείς είναι το πρόσωπο του Χριστού. Προβάλλεται η έννοια της βίας και η σημασία της για την ανταπόκριση του ανθρώπου στον θείο προορισμό του, καθώς και το χάρισμα της διάκρισης ως το σημαντικότερο εφόδιο της πνευματικής ζωής.

Υπογραμμίζεται η άρρηκτη σύνδεση της θεραπευτικής ποιμαντικής με την ησυχαστική παράδοση της Εκκλησίας, όπως αυτή εκφράζεται στη Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών. Περιγράφεται η έννοια της νήψης, διακρίνονται οι βαθμίδες της πνευματικής ζωής, παρουσιάζεται η μετάβαση από τον πρακτικό στον θεωρητικό βίο, και προβάλλεται η συμβολή της Φιλοκαλίας στην πνευματική ωρίμανση των πιστών.

Ξεκαθαρίζεται ότι η ορθόδοξη παράδοση δεν παρουσιάζει αρίθμηση μυστηρίων, αλλά περιγραφή και σύνδεση με το μυστήριο της θείας Ευχαριστίας. Επισημαίνονται οι αρνητικές συνέπειες του κλειστού αριθμού επτά, όπως και της σχολαστικής διάκρισης σε υποχρεωτικά και προαιρετικά, στην πνευματική ζωή των πιστών. Υπογραμμίζεται η άρρηκτη σύνδεση μεταξύ μυστηρίων και Εκκλησίας, καθώς τα μυστήρια τελούνται αποκλειστικά και μόνο μέσα στην Εκκλησία ως σώμα Χριστού και για χάρη του σώματος αυτού.

Εντοπίζεται η αρχή της πρακτικής του νηπιοβαπτισμού στην Κ. Διαθήκη, όπου υπάρχουν περιπτώσεις που οι απόστολοι βαπτίζουν ολόκληρες οικογένειες. Αναφέρεται η προβληματική των εκκλησιαστικών ηγετών για τις βαπτίσεις των μικρών παιδιών, η οποία λύνεται με τη Σύνοδο της Καρθαγένης. Παρουσιάζεται η θεολογική ενότητα των τριών μυστηρίων της χριστιανικής μύησης, γίνεται αναφορά στις κατηχήσεις ενηλίκων, υπογραμμίζεται ο ρόλος των γονιών στη χριστιανική αγωγή των παιδιών και επισημαίνεται το πρόβλημα της χριστιανικής κατήχησης στην περίοδο της τουρκοκρατίας.

Παρουσιάζονται οι θεσμοί, τα πρόσωπα και οι αδελφότητες που συνέβαλαν στην ίδρυση των κατηχητικών σχολείων, οι σημαντικότεροι λόγοι της αρνητικής φόρτισης του όρου στη σημερινή εποχή, τα θετικά στοιχεία του θεσμού των κατηχητικών, o προβληματισμός σχετικά με τη διασφάλιση του εκκλησιολογικού χαρακτήρα της ποιμαντικής προς τα παιδιά και τους νέους, και οι προτάσεις για την υπέρβαση των προκαταλήψεων σχετικά με τον ρόλο της κατήχησης στη ζωή των πιστών.

Ξεκαθαρίζεται πως η ποιμαντική μέριμνα αποσκοπεί στην αυτεξούσια μεταμέλεια των προσώπων που διέπραξαν αμαρτήματα, και όχι στην υποδειγματική τιμωρία τους. Εξετάζονται θέματα που αφορούν την προσαρμογή της διδακτικής πράξης ανάλογα με τις ανάγκες του ακροατηρίου, τον ρόλο των εντολών και του θείου νόμου στη ζωή των πιστών, τον χαρακτήρα των επιτιμίων σε Ανατολή και Δύση, και τη αλληλεξάρτηση των εικόνων που παρουσιάζουν τον Θεό τόσο ως δίκαιο όσο και ως φιλάνθρωπο.

Προβάλλεται η απόλυτη σύνδεση του Ευχελαίου με τη θεία Ευχαριστία και το μυστήριο της Μετάνοιας. Αναφέρονται οι διαφορετικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις του χωρίου Ιακ. 5,14-16, περιγράφονται οι προϋποθέσεις για την ένταξη του Ευχελαίου στο εκκλησιολογικό του πλαίσιο, και επισημαίνεται η θετική συμβολή του πόνου στην πνευματική ωρίμανση των πιστών.

Παρουσιάζονται, ως προς το θέμα της μετοχής στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας, η εκκλησιαστική παράδοση της πρώτης χριστιανικής κοινότητας, οι πατερικές θέσεις για τη συχνότητα μετοχής, οι προϋποθέσεις που συνδέονται με την πνευματική προετοιμασία των πιστών, οι κανόνες που ορίζουν την εκκλησιαστική τάξη και τακτική και οι παρερμηνείες των κανόνων που αφορούν τη συχνότητα της προσέλευσης στο μυστήριο.

Διευκρινίζονται ο χρόνος εκδήλωσης του κινήματος των Κολλυβάδων, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα, οι επιδιώξεις και τα μέσα που χρησιμοποίησαν για να υλοποιήσουν τους στόχους τους. Αναφέρονται τα πρόσωπα που ανέλαβαν την ευθύνη και το βάρος για την αναθεώρηση των νοθευμένων κανόνων που αφορούσαν το ζήτημα προσέλευσης στη θεία Ευχαριστία, οι συνέπειες που είχαν, αλλά και η αντίδρασή τους, η οποία τελικά ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της συνείδησης για τον χρόνο προσέλευσης στο μυστήριο.

Ξεκαθαρίζεται ότι η ιεραποστολή, ο θεολογικός διάλογος και η λειτουργική προσευχή συμπεριλαμβάνονται στην εκκλησιαστική Ποιμαντική. Αναφέρονται οι λόγοι που η Ορθόδοξη Εκκλησία λαμβάνει μέρος στους διαλόγους μεταξύ των χριστιανικών ομολογιών, οι αιτίες της αναποτελεσματικότητας όσο αφορά τη σύγκλιση των απόψεων μεταξύ τους, οι πνευματικές καταστάσεις που μέσα στην Εκκλησία λαμβάνουν οικουμενικό και πανανθρώπινο χαρακτήρα και το νόημα της λειτουργικής προσευχής.

Ανοικτό Ακαδ. Μάθημα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα
Επίπεδο: A-

Αρ. Επισκέψεων :  1164
Αρ. Προβολών :  8793