Ποιμαντική Θεολογία

Μαρία Καράμπελια

Περιγραφή

Εισαγωγή σε θέματα της Ποιμαντικής Θεολογίας, όπως οι διαστάσεις του ποιμαντικού έργου της Εκκλησίας, ο ρόλος του ποιμένα, η αλληλεπίδραση μεταξύ κοινής και κατ’ ιδίαν προσευχής, η συμβολή του Βαπτίσματος στην οντολογική μεταμόρφωση του ανθρώπου, η άρρηκτη σύνδεση μεταξύ δόγματος και ήθους στην λατρευτική ζωή της Εκκλησίας, το βαθύτερο νόημα και τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του κηρύγματος, η σημασία της θεολογικής νοηματοδότησης του γάμου, η αναγνώριση της μετάνοιας ως τρόπου ζωής και η κατανόηση της αιτίας του θανάτου αλλά και της εκκλησιολογικής δυνατότητας για την υπέρβασή του. 

CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα

Ενότητες

Ορίζεται το επιστητό της Ποιμαντικής επιστήμης και αναλύονται οι παράμετροι του ποιμαντικού έργου, δηλαδή η αποστολική, σωτηριολογική, συμπαντική, καθολική, πολυπρόσωπη, οικουμενική, διαχρονική και πολύτροπη διάσταση της Ποιμαντικής.

Διακρίνονται τα δύο είδη της προσευχής, προβάλλεται ο εκκλησιολογικός χαρακτήρας της σωτηρίας και αναγνωρίζεται η πράξη της προσευχής ως οντολογική ανάγκη της ανθρώπινης ύπαρξης. Προσδιορίζονται οι προϋποθέσεις, το περιεχόμενο, η αποτελεσματικότητα και οι πνευματικές καταστάσεις που γεννιούνται απ’ αυτήν. Τέλος, προβάλλεται η άμεση σχέση και αλληλεπίδραση μεταξύ συχνότητας προσευχής και συχνότητας εκκλησιασμού.

Τονίζεται η αναγεννητική επίδραση του μυστηρίου του Βαπτίσματος στην οντολογική δομή της ανθρώπινης ύπαρξης. Γίνεται αναφορά στην ποιμαντική πράξη της Εκκλησίας σε σχέση με το Βάπτισμα των αιρετικών, όπου και αναγνωρίζεται η εφαρμογή των αρχών της ακρίβειας και της οικονομίας ανάλογα με την περίπτωση. Υπογραμμίζεται η ευθύνη των γονέων για την έγκαιρη προσαγωγή των παιδιών τους στο μυστήριο του Βαπτίσματος.

Παρουσιάζονται οι ευχές που αφορούν το νεογέννητο νήπιο και φανερώνουν την Ποιμαντική της Εκκλησίας πριν από το μυστήριο του Βαπτίσματος. Διευκρινίζεται η απόλυτη σχέση αλλά και σαφή διάκριση μεταξύ Βαπτίσματος και ονοματοδοσίας. Γίνεται μια αναδρομή στις εγκυκλίους της Ιεράς Συνόδου της Ελλάδας που αναφέρονται στην ονοματοδοσία και επισημαίνεται η ποιμαντική ευθύνη της Εκκλησίας για την κατήχηση και χριστιανική αγωγή των ενηλίκων, οι οποίοι προέρχονται από πρώην αθεϊστικά κράτη και θέλουν να βαπτιστούν.

Προβάλλεται η ενότητα δόγματος και ήθους στην εκκλησιαστική παράδοση και ζωή. Υπογραμμίζεται η άμεση σχέση μεταξύ αποστολικής διδασκαλίας και τήρησης των εντολών, χαρίσματος και διακονίας, εκκλησιαστικού βίου και ευαγγελικής αλήθειας, έργων και πίστης, καθώς και το οντολογικό υπόβαθρο του χριστιανικού ήθους.

Διαφαίνεται η ενότητα μεταξύ αλήθειας της πίστης και εμπειρικής βίωσής της μέσα από την πράξη της κάθαρσης, νήψης, αγάπης και ταπείνωσης. Αναγνωρίζεται η συμπύκνωση της δογματικής και ηθικής διδασκαλίας της Εκκλησίας στην ευχή της Αναφοράς του Μ. Βασιλείου. Προβάλλονται οι βίοι του νεομάρτυρα Αχμέτ του Κάλφα, η περίπτωση του αγίου Πορφυρίου του από Μίμων και το μαρτύριο του Αρδαλίονα, που επιβεβαιώνουν τον αγιαστικό χαρακτήρα των μυστηρίων σε ανθρώπους αλλόθρησκους αλλά καλοπροαίρετους.

Τα αγιογραφικά κείμενα αναγνωρίζονται ως υπομνήματα της ιστορίας της θείας οικονομίας. Επισημαίνεται ότι η ερμηνεία των Γραφών μέσα από τη διακονία του λόγου αποσκοπεί στη σωτηρία του λαού του Θεού. Παρουσιάζονται οι ενδοεκκλησιαστικοί λόγοι υποτίμησης του κηρύγματος. Τονίζεται ότι το κήρυγμα, σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες, θεωρείται απαραίτητο έργο των κληρικών. Ξεκαθαρίζεται ότι στην εκκλησιαστική παράδοση γίνεται λόγος για τον χρόνο, τον τρόπο, τον φορέα του κηρύγματος και τις προϋποθέσεις του.

Διευκρινίζεται ότι έργο του ποιμένα δεν είναι να μεταδίδει κάποιες πληροφορίες, αλλά ζωή και προφητικό πνεύμα, γι’ αυτό και είναι ανάγκη να συνδεθεί η χάρη του Θεού με την ανθρώπινη σοφία. Προβάλλεται η επίκληση του θείου φωτισμού ως αναγκαία προϋπόθεση για την κατανόηση των αγιογραφικών κειμένων. Παρουσιάζονται τα ιδιαίτερα γνωρίσματα του ορθόδοξου κηρύγματος και αναλύονται ο αγιογραφικός, μυσταγωγικός και προσωπικός χαρακτήρας του.

Αναιρείται ο ισχυρισμός ότι ο χριστιανισμός συνέβαλε στον κλονισμό του θεσμού της οικογένειας. Γίνεται αναφορά στις διάφορες μορφές οικογενειακής ζωής και στα κοινωνικά φαινόμενα της σύγχρονης εποχής, όπως οι ελεύθερες συμβιώσεις. Επισημαίνεται ο καθοριστικός ρόλος της αγωγής των νέων και η ευθύνη των γονιών για τη ενάρετη διαπαιδαγώγησή τους. Παρουσιάζονται οι πατερικές απόψεις που υπερασπίζονται τη θέση της γυναίκας και διεκδικούν την ισοτιμία της με τον άντρα. Ο διαφορετικός ρόλος που έχει δοθεί στα δύο φύλα αποδίδεται στην προνοητική ενέργεια του Θεού.

Αναλύονται οι αιτίες και παρουσιάζονται οι τρόποι αντιμετώπισης της κοσμικής ατμόσφαιρας, που πολλές φορές δημιουργείται στην τέλεση της ακολουθίας του γάμου. Προβάλλεται η αναγκαιότητα της διδαχής των νεόνυμφων και της πνευματικής μύησης στη θεολογική νοηματοδότηση του γάμου. Αναφέρονται γεγονότα από την εκκλησιαστική ιστορία που φανερώνουν τις κυρίαρχες αντιλήψεις για το μυστήριο του γάμου. Υπογραμμίζεται η διαφορετική θεώρησή του σε Ανατολή και Δύση, και γίνεται αναφορά στη σύνδεση της ακολουθίας του γάμου με τη θεία Λειτουργία.

Θεμελιώνεται η ισοτιμία μεταξύ ανδρών και γυναικών σε σωτηριολογική και εκκλησιολογική βάση. Για την υπέρβαση της ανταγωνιστικότητας, της κτητικότητας και του ατομικισμού μεταξύ τους έχουν ως θείο δώρο το μυστήριο του γάμου, μέσα στο οποίο τα φύλα αγιάζονται, ενοποιούνται και μεταμορφώνονται σε ανθρώπους θεοειδείς. Τονίζεται ο μυστηριακός χαρακτήρας της συζυγικής ενότητας, ο οποίος συμβολίζεται με την ένωση μεταξύ Χριστού και Εκκλησίας.

Παρουσιάζεται η άρρηκτη σύνδεση της μετάνοιας με την έλευση της βασιλείας του Θεού, την αποδοχή του Ευαγγελίου και το μυστήριο του Βαπτίσματος. Γίνεται αναφορά στη διάκριση μεταξύ προ- βαπτισματικής και μετα- βαπτισματικής μετάνοιας, στις τάξεις των μετανοούντων, στον διαχωρισμό μεταξύ μετάνοιας και εξομολόγησης, στη θέση που έχουν οι εντολές και οι κανόνες μέσα στην Εκκλησία, σε περιπτώσεις δικανικής θεώρησης της χριστιανικής ζωής, και στον διαφορετικό χαρακτήρα των επιτιμίων σε Ανατολή και Δύση.

Περιγράφεται η στάση του ανθρώπου μπροστά στο μυστήριο του θανάτου και ερμηνεύεται ο λόγος της παρουσίας του στη ζωή του. Παρουσιάζονται οι διαφορετικές αλλά και συμπληρωματικές θεωρήσεις του θανάτου που διατυπώνονται από τους Πατέρες της Εκκλησίας, η διδασκαλία των τελωνίων, η χαρισματική κατάσταση της μνήμης του θανάτου, η σύνδεση μεταξύ θανάτου και πτώσης- αμαρτίας, ο τρόπος υπέρβασης του φόβου του θανάτου και ο ρόλος της νεκρώσιμης ακολουθίας στη ζωή της Εκκλησίας.

Ανοικτό Ακαδ. Μάθημα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα
Επίπεδο: A-

Αρ. Επισκέψεων :  2038
Αρ. Προβολών :  10883